Een begrafenis in deze zware tijd…

Sheila

MS & Coronavirus / COVID-19

Gepubliceerd: 22 maart 2020

Mijn vader heeft 4 jaar lang gedialyseerd met vele complicaties. Vaak vreesden wij als gezin dat het einde nabij was. Maar niets was minder waar. Hij vocht als een held en overwon al zijn complicaties. Tot vorige maand... Maandenlang kon hij steeds minder eten en was hij steeds vermoeider. Vermoeidheid is een veel voorkomende klacht bij nierdialyse patiënten dus daar zocht niemand wat achter.

Een begrafenis in deze zware tijd…

De afgelopen maand at hij zo goed als niets meer en toen hij buikpijn kreeg is hij toch maar naar het Rijnstate in Arnhem gebracht. Daar heeft hij zijn dialyse die dag gedaan en daarna kreeg hij wat onderzoeken en een CT-scan. Kort daarna volgde zijn diagnose: Alvleesklierkanker hoogstwaarschijnlijk ten gevolge van de dialyse.

Leven met dit corona virus was niet voor hem uitbesteed.

Dit nieuws sloeg in als een bom. Zijn verzwakte lichaam van de dialyse en het niet meer kunnen eten zou geen chemo aankunnen, wat sowieso al moeilijk is bij een nierdialyse patiënt. Een operatie was geen optie. 20 jaar geleden vloog hij de medische molen in om er vervolgens nooit meer uit te komen en dat was dan het eind. Kanker...

De dialyse verliep moeilijk en zoog de laatste resten energie uit hem. Binnen 2 weken ziekenhuisopname en veel wikken en wegen werd er door de artsen dan besloten om het dialyseren te staken. Hij mocht naar huis om te sterven. Zo werd er gezegd dat sterven aan nierfalen een 'mildere dood' zou zijn dan sterven aan alvleesklierkanker.

Mijn vader kreeg er nog maar weinig van mee. Een man die de dood zijn hele leven lang vreesde kon deze keuzes nooit zelf maken en het al helemaal niet verwerken. Deze zware taak was aan ons uit besteed en ondanks dat we wisten dat hij moest stoppen met dialyseren was het zo moeilijk om die knoop voor hem door te hakken. Een traject beëindigen die hem al 4 jaar lang in leven hield en waarin hij al zijn grenzen voorbij is gegaan om te overleven. Ook zijn artsen hadden hier moeite mee maar uiteindelijk zijn ze gezwicht. Het andere einde was erger dus dan maar zo. Wat een onmenselijke keuze.

Toen was het in China.

Daar was hij dan, thuis...
De eerste dagen was hij 'gewoon' opa voor onze kinderen. Bij ons liet hij soms zien dat hij pijn had en hulp nodig had. Dit nam de dagen daarna alleen maar toe en zijn pijnmedicatie werd elke dag omhoog opgeschroefd. Dagen van isolatie gingen we samen met onze moeder in bij hun thuis om hem te verzorgen. We leefden in onze bubbel totdat hij zijn laatste adem uitblies na 10 dagen op vrijdag 13 maart 2020.

We ontwaakten langzaam uit onze geïsoleerde bubbel alleen maar om er achter te komen dat de hele wereld was doorgedraaid. Het coronavirus...

Natuurlijk hadden we voordat we samen met onze ouders in isoleer gingen wel wat ervan meegekregen. Toen was het in China. Van Italië hadden we het één en ander meegekregen maar het nieuws stond niet aan. We hadden allemaal die maand griepklachten en mijn ouders hadden beide een longontsteking opgelopen. Bij mijn moeder niet zo gek aangezien een verkoudheid bij haar al snel een longonsteking wordt door haar longziekte. Bij mijn vader ook niet vreemd aangezien hij terminaal was.

Met MS langzamer, maar het blijft een soort van hetzelfde proces.

Uiteindelijk was het denk ik de bloedvergiftiging die alles liet uitvallen, zijn hersenen niet meer goed prikkels liet doorsturen en uiteindelijk zijn adem liet ophouden. Hem oncontroleerbare handelingen zien maken wat begon met trillende armen en handen en uiteindelijk met compleet spastische trekken liet eindigen gaf mij een blik in de toekomst.

Dus zo ziet het eruit als je hersenen de prikkels niet meer goed weggestuurd krijgen over de zenuwen... dus zo valt langzaam het één na het ander uit en zie je het alsmaar verslechteren. Bij papa ging dat uiteraard allemaal heel snel. Met MS langzamer, maar het blijft een soort van hetzelfde proces. Prikkels die hun weg niet meer vinden vanuit de hersenen...

Ons hele gezin was gevloerd met influenza. 2 wekenlang moesten we af en aan naar het Rijnstate ondanks de griepklachten en dat ging nog 10 dagen lang door bij mijn ouders. 2 doodzieke ouders moesten we verzorgen.
Mijn MS klachten verergerde enorm door de griep. Ik kan oprecht zeggen dat ik mij nog nooit zo ziek gevoeld heb. De spierpijn in mijn benen was vertienvoudigd op mijn toch al in spasme staande spieren. Hoge koorts en rillend in een 40 graden bad. Maar we moesten door. Met dozen paracetamol en ibuprofen liepen we door.

Ik zal mij hier maar niet uitlaten over wat dat met je doet als je in diepe rouw bent.

Na wekenlang af en aan rennen kwamen we erachter dat de tijd thuis bij onze kinderen niet stil had gestaan. De ingeslagen voorraden waren na zoveel weken aardig geplunderd dus we moesten boodschappen doen. Vervolgens troffen we lege supermarkten. Geen wc papier, geen vlees, geen potgroente of soep. Ik zal mij hier maar niet uitlaten over wat dat met je doet als je in diepe rouw bent. Wel wil ik zeggen dat ik diep medelijden heb met de mensen die een hele dag werken en risico's nemen omwille van ons, dat hun diezelfde lege supermarkt aantreffen.

Lieve mensen die mijn vader hebben verzorgd, ons te woord staan, geholpen hebben. Zij verdienen dit net zo min als ons. Denk aub aan je medemens, onze fabrieken draaien gewoon volle toeren en logistiek is er nog altijd zelfs internationaal. De winkels worden bevoorraad dus waarom al die paniek? Vandaag troffen wij namelijk wel een volle supermarkt, ook die zijn herstellende van de paniekaankopen die gedaan zijn. Uiteraard hielp dat ons niets op het moment dat we boodschappen nodig hadden na wekenlang in survival modus gezeten te hebben met onze ouders.

Mijn broer had een artikel gelezen dat evenementen een maximum van 100 personen was opgelegd door de regering. Toen de begrafenisondernemer kwam kregen we dit bevestigd.

We kwamen met vele oplossingen waarin we vasthielden aan de Molukse traditie.

Dat was een groot probleem. Mijn vader was altijd een bezige bij geweest en met zijn vele hobby's en werk had hij een hoop mensen geholpen in zijn leven als eigenaar van een eigen assurantie kantoor. Hij had veel betekend voor de Molukkers. Hij kwam hier als 9 jarige jongen vanuit de Molukken en maakte al zijn dromen waar. Aangezien hij de oudste thuis is en qua leeftijd dichtbij de 1ste generatie zit wisten we altijd al dat als het zijn tijd zou zijn er een complete stormloop zou komen vanuit het hele land. Hij was een groots man met een nog groter hart.

We kwamen met vele oplossingen waarin we vasthielden aan de Molukse traditie. 100 man in de kerk en 100 genodigden in een zaal met een livestream waar later de koffietafel ook zou zijn opgesplitst in 2 zalen. Voor alle andere mensen zou er een condoleance avond in de kerk komen de avond van tevoren waarbij een doorstroom moest plaatsvinden.

Ook zouden er 3 soorten rouwkaarten uitgaan voor de genodigden in de kerk, de zaal en de ter kennisgeving met mogelijkheid tot de condoleanceavond. Het was een heel geregel waarbij we ondertussen ook nog zijn familie moesten opvangen. We verdeelden onze taken, dat moest wel want ik heb ook nog 4 kinderen in huis die opgevangen moesten worden.

Het RIVM besloot dat met een begrafenis slechts 1ste graads aanwezig mocht zijn.

Het coronavirus raaste ondertussen onze landen door. Zo ook in het land waar ik met mijn gezin woon, Duitsland. Twee dagen later werden er op zondag door de regering nieuwe maatregelen getroffen. Semi lockdown en nog maximaal 10 personen bij elkaar. Het RIVM besloot dat met een begrafenis slechts 1ste graads aanwezig mocht zijn. Voor ons hield dit in alleen mijn moeder en wij 4 kinderen. Onze kinderen en dus de kleinkinderen van mijn vader niet! Dit was niet te verkroppen. Inmiddels waren de scholen al gesloten in Duitsland zodat die plicht gelukkig van onze schouders afviel om ze dagelijks op school te krijgen en weer thuis.

Het slechte nieuws deelden we maandag met de broers en zussen van mijn vader. Groot verdriet en paniek heerste er in de familie. We hadden elkaar allemaal de afgelopen dagen gezien en nu ineens mochten ze er allemaal niet meer bij zijn. We moesten dus de begrafenis opnieuw plannen. De kerken waren gesloten en we moesten het met ons eigen gezin doen rechtstreeks vanuit de aula door naar het kerkhof. Alle rouwkaarten moesten we terughalen en online vermeldingen moesten aangepast worden.

Ondertussen had op de maandagmiddag de uitvaartbranche zich hard gemaakt voor de mensen die in deze tijden een begrafenis/crematie moesten regelen. Dat het onmenselijk was om maar 10 mensen erbij te mogen hebben en dus kleinkinderen niet tot 1ste graads te rekenen en dat het ook niet te verkroppen was dat we allemaal 1,5 meter afstand van elkaar moesten nemen en dat we elkaar niet mogen troosten.

Mijn moeder niet mogen troosten die na 53 jaar huwelijk weduwe geworden was?

Mijn vader zou de gezondheid van ons gezin altijd verkiezen boven zijn eigen wensen dus dat we een grote begrafenis niet konden houden had ik geen problemen mee daar onze dochter valt onder de risicodoelgroepen met haar geboorteafwijking. Maar 10 man? Geen kleinkinderen? Mijn moeder niet mogen troosten die na 53 jaar huwelijk weduwe geworden was? Hoe dan?

Dankzij de uitvaartbranche en de onderhandelingen met het RIVM werden de restricties voor begrafenissen aangepast naar 30 personen. En weer moesten we de begrafenis anders regelen op dinsdag maar we waren zo dankbaar dat we nu onze kinderen en de broers en zussen van mijn ouders aan onze zijde hadden staan.

Woensdag 18 maart hebben we mijn vader begraven en hebben we nog veel van onze Molukse tradities kunnen uitvoeren. Na een veelbewogen en vooral angstige week hebben we hem toch nog kunnen begraven in het bijzijn van de mensen die van hem hielden.

Het was eigenlijk allemaal heel mooi en privé.

Tot aan de laatste dag heb ik gevreesd dat Duitsland de grenzen zou sluiten met Nederland. De benelux zijn de enige grenzen die nog open staan naar Duitsland. Dan had mijn gezin er sowieso niet bij de begrafenis kunnen zijn als we in complete lock down waren gegaan.

Het was niet de grote begrafenis die we ons altijd hadden voorgesteld maar juist een begrafenis in heel huiselijke sfeer. Het was eigenlijk allemaal heel mooi en privé. Ik uit niet gemakkelijk mijn emoties in het openbaar dus persoonlijk vond ik het wel fijn om niet zo bekeken te worden door 500 man ofzo. Ook maakte ik mij veel meer druk om hoe mijn kinderen eraan toe waren i.p.v. mijn eigen emoties en op deze manier kon ik continue achterom kijken naar mijn kinderen en ze een hand uitreiken. Dat zou ik met een volle kerk achter mij nooit durven.

Onze zoon is 10 jaar geleden overleden toen hij slechts 9 maanden oud was en gecremeerd. 10 jaar lang is hij thuis bij ons in zijn mooie marmeren urn. We wilden hem nooit alleen de grond in hebben. We hebben altijd gezegd dat als één van mijn ouders komt te overlijden hij meegaat met hen. Ik heb dit een aantal maanden geleden aan mijn vader gevraagd of hij mee mocht met hem in de kist als het zover was en mijn vader zei: " natuurlijk, hij is mijn jochie, hij hoort bij mij".

Doodgaan tijdens het corona virus. Het is een verhaal apart.

Het overlijden van onze zoon was zo ongeveer wel de genadeklap op mijn vaders leven. Dit antwoord over een onderwerp die bij hem eigenlijk nooit bespreekbaar was, was dan ook heel mooi en geruststellend.
Maar marmer kan niet afgebroken worden en de eis van as meegeven in de kist is dat het afbreekbaar moet zijn. Onze 4 kinderen hebben op een envelop prachtige tekeningen gemaakt en daarin hebben we zijn as gedaan. Deze envelop hebben we onder mijn vaders handen gelegd. 'Terug op schoot bij opa'.

Mijn vader en zoon liggen nu samen op hun laatste rustplaats. Onze zoon is zeg maar "verhuist". Een nieuw hoofdstuk breekt daarmee aan voor ons gezin. Onze kinderen kunnen nu officieel hun opa en broer(tje) bezoeken en bloemen brengen zolang onze landen tenminste niet in volledige lock down gaan.

Doodgaan tijdens het corona virus. Het is een verhaal apart. De (thuis)zorg die risico's neemt om families als ons te helpen. De huisartsen die dagelijks langs komen en daarmee hun risico's nemen voor hun medemens. Het leven stopt niet tijdens corona, mensen zijn nog altijd ziek of terminaal. Maar dat mensen ziek zijn hoef ik jullie niet te vertellen. Onze ms neemt immers om het corona virus ook geen pauze.

Hetzij door het virus, of door totaal iets anders.

Ik heb veel berichten gelezen online de afgelopen tijd en daarin veel meningen. Zo ook veel pro lock down. Maar persoonlijk ben ik dankbaar dat dit niet is gebeurd anders had ik niet mijn eigen vader kunnen begraven. Tot de laatste seconde heb ik gevreesd dat ik mijn vaders begrafenis zou missen.

Mensen liggen terminaal, mensen zijn ziek, kinderen liggen op de i.c. aan de beademing en dit alles was nooit een corona virus voor nodig. Dit is altijd al zo geweest. Vergeet niet dat vreselijke scenario's zich nog elk moment van de dag afspelen en families daarmee te kampen hebben. Mijn vader was iemand die terminaal thuis kwam, die er nog 10 dagen over duurde en vocht met alles in hem om nog met ons te kunnen communiceren. Dit speelde allemaal af tijdens het corona virus en zo dus ook de 5 lange, lange dagen voordat hij begraven werd. Wij als nabestaanden droegen elke dag de angst of wijzelf nog wel bij zijn begrafenis aanwezig mochten zijn en tot aan de laatste dag zag het ernaar uit dat ons het hele afscheid werd afgenomen.

En het erge is, dat er nog veel meer begrafenissen aankomen en nog veel meer zieke mensen. Hetzij door het virus, of door totaal iets anders.

Sterven en begraven tijdens het corona virus.

In deze tijden zouden we aan elkaar moeten denken en rekening met elkaar moeten houden. Als je in de nabije toekomst ook met deze vreselijke situatie geconfronteerd wordt wil ik je veel sterkte wensen maar vooral zolang we onze dierbaren nog zelf mogen wegbrengen adviseren om het hele corona gebeuren en de enorme machteloosheid die het met zich meebrengt tijdens een begrafenis toch los te laten.

Ik accepteerde dat mijn vader het 'slechts' met ons moest doen. Het is misschien niet de begrafenis die je wil, maar zolang je er zelf mag staan moet je maar dankbaar zijn. Als we naar Italië kijken bijvoorbeeld. Het is goed zo, mijn vader heeft ondanks het hele corona gebeuren een waardig afscheid gehad. Het zal in ieder geval een week zijn die niemand ooit zal vergeten.

Sterven en begraven tijdens het corona virus. Weinig uren zijn ons gegund om stil te mogen staan bij mijn vaders overlijden. Het besef komt nu pas langzaam binnen nu ik voor de eerste keer sinds weken een hele dag thuis zit opgesloten met mijn gezin. Ik ben wel 'blij' dat we even helemaal niet weg moeten/mogen. Even op adem komen en verwerken wat ons toch nu de afgelopen weken is overkomen.

papa sheila - platform ms - coronavirus
Mijn vader deed alles altijd al op zijn manier, blijkbaar sterven en zijn begrafenis ook. "I did it my way".

Gevochten als een held tot het eind.

Ik kan alleen maar hopen dat ik kan dealen met mijn MS met zoveel trots en kracht als dat mijn vader met zijn 20 jaar lange ziekte proces heeft gedaan. Een groot voorbeeld voor velen, nooit klagen, nooit aanstellen terwijl die vaak echt het recht op dit alles had. Nee, mijn vader genoot van elke dag en haalde letterlijk alles uit het leven. Leven met dit corona virus was niet voor hem uitbesteed. Niet kunnen biljarten of klaverjassen met zijn vrienden maandenlang in de club omdat de seniorensoos nu ook gesloten is had hij vreselijk gevonden als biljartkoning. Opgesloten in huis zonder zijn kleinkinderen al net zo.

Het is goed zo...

Rust zacht lieve papa.

Sheila

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

  • Frank de Graaff schreef:

    Lieve mensen, als chauffeur bij Taxi Linsen heb ik meneer Twal verschillende keren naar de dialyse en naar huis gereden. Een pracht man was hij. Mijn ouders zijn geboren en opgegroeid in Nederlands-Indië en dat gaf gelijk iets gezamenlijks. Ik heb heel wat verhalen gehoord en weet zeker dat er nog veel en veel meer waren. Hij maakte een diepe indruk, op me. Hij was een markante man, iemand die je je herinnert. En nu lees ik dat hij is overleden. En als je dan toch moet gaan, dan ook op het moment dat de hele wereld in rep en roer is. Een meesterzet. Ik hoop niet dat jullie me deze knipoog kwalijk nemen. Ik denk het niet. Hij heeft indruk gemaakt, op die paar korte momenten dat we elkaar zagen. En nu is hij niet meer. Mag ik jullie heel veel sterkte wensen in dit verlies. Met hartelijke groet, Frank de Graaff

    • Sheila schreef:

      Wat een lief en mooi bericht. Idd een meesterzet 😉
      Dankjewel voor deze mooie reactie en voor alle jaren dat jullie hem veilig van en naar de dialyse gebracht hebben.

      Liefs Sheila

  • Tamara schreef:

    Wat ‘fijn’ dat Nathan mee is met opa.. klinkt een beetje dubbel..
    Ik weet zeker dat jouw geweldige papsie goed zorgt voor jouw kleine Nathan Noa

  • Ufuk schreef:

    Wauw wat mooi beschreven. Wel heftig allemaal. Alweer laat je zien hoe sterk je bent. Sterke vrouw en mama. Heel veel sterkte voor jou en je familie. Mag je papa nu rust hebben en waken over jullie. Je ouders zijn vast trots op jou en je kids. Ik ben ook trots op jou. Warrior❤️

  • Ino Nanarjain schreef:

    Goh Sheila, heel mooi verwoord allemaal.Respect voor jullie gezin. Jammer dat we geen afscheid van jullie pap konden nemen, maar wel blij dat wij met hem nog in het ziekenhuis hebben kunnen spreken.Wens Usi Nel en jullie gezinnen heel veel sterkte toe in deze moeilijke tijd toe en hopelijk dat we samen met jullie kunnen vieren dat bung Wens op zijn 40ste sterfdag zijn plaats van bestemming heeft bereikt.

    • Sheila schreef:

      Djw en idd blij dat jullie nog gekomen zijn in het ziekenhuis. Pap vond het geweldig om zijn favoriete tante nog één keer terug te zien.

  • Anke Kwant schreef:

    Supermooi geschreven Sheila! En ja we zijn enorm dankbaar dat we hem toch n waardig afscheid hebben mogen geven, samen met de familie. Niet de hele familie, dat ging niet maar wel met degene die er gewoon ook echt erbij horen te zijn., zoals zijn kleinkinderen en broers en zussen! Gelukkig maar.
    Jouw kind, zijn kleinzoon is nu met hem mee. Ze zijn weer samen.
    Nu is er rust, nu begint het rouwen pas echt omdat er enorm veel geregeld moest worden.
    Heel veel sterkte, zorg nu even voor jezelf en geniet van elkaar en van het leven!
    Je hebt het goed gedaan!

    Xxx je nicht Anke

    • Sheila schreef:

      Mooi verwoord. Idd nu begint het rouwen, het ‘lege handen’ gevoel. Maar zoals Clouseau erg mooi zong in zijn lied: vader in jouw hart, zie ik de kinderen.
      Zij zijn een nieuwe start, hoog in de heldere lucht.
      Jouw glimlach straalt door hun geluk, een blik in hun ogen en ik zie je terug…
      Zijn kleinkinderen is wat hij ons achterlaat.

  • Marlies schreef:

    Prachtig Sheila. Precies zoals het is. Fijn dat woensdag het afscheid van Wens op deze intieme wijze ook heel goed voelde. Liefs. Marlies

  • Patricia schreef:

    Oh Sheila wat een ontzettend mooi puur en ontroerend verhaal…jouw manneke mee met opa..wow dat raakte me..heel veel sterkte liefde en kracht…zij samen selamat jalan xxx Patricia

  • Zoveel mensen, zoveel meningen

    Natascha van der Sterren

    Woensdag twee weken geleden. Menig MS organisatie besteedde aandacht aan de film 'MS'. Zo ook wij. We kregen exclusieve trailers en deelden deze op Facebook en onze Li... › Lees meer

    Armin in Mexico voor HSCT

    Armin Wessel

    Op 15 juli krijgen we een mail binnen van Armin Wessel. Een mail, zonder inleiding, met zijn funding story. Standaard zeggen we 'Nee' tegen dit soort verhalen. Het is ... › Lees meer